Eprom

Publicaties

> afdrukken

Leerlingen verdienen kwaliteit in hun onderwijs!

2006 / Eprom organisatie adviseurs / Jeroen Fikkers

In het onderwijs is veel discussie ontstaan omtrent de salarissen van docenten en hoe deze eigenlijk te laag zijn om een fatsoenlijke aantrekkingskracht op de aankomende generatie te hebben. In werkelijkheid is de beloningsproblematiek in het onderwijs slechts een afgeleide van een veel dieper probleem. Door een verstoorde relatie tussen management en de docent ontstaat er binnen het onderwijs een gebrek aan vakinhoudelijke ontwikkeling met alle gevolgen van dien.

Enerzijds is er de publieke opinie dat er teveel managers in het onderwijs actief zijn en dat zij het lesgeven min of meer onmogelijk maken. Anderzijds wordt er ook wel beweerd dat er te weinig managers actief zijn en dat zij te grote groepen leraren moeten aansturen waardoor zij niet in staat zijn de leraren die aandacht te geven die ze nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Zoals wel vaker ligt de waarheid volgens mij in het midden. Feit is, dat er in het onderwijs een verstoorde relatie tussen het management en de mensen op de werkvloer bestaat.

Het is zaak een situatie te creren waarin managers genoeg invloed op de leraren uitoefenen om de school in de gekozen richting te leiden en leraren tegelijkertijd toch genoeg ruimte te laten om het vak naar behoren uit te oefenen, namelijk het ontwikkelen en laten groeien van een leerling. Daarnaast moeten leraren vanuit hun inhoudelijk vakmanschap invloed kunnen uitoefenen op de koers en uitgangspunten van een school. Kortom, er moet een samenwerking ontstaan waarin koers van buitenaf en inhoudelijk vakmanschap elkaar versterken. Als dit zo is, dan ben ik er van overtuigd dat zowel managers als leraren waardering en plezier in hun vak zullen ervaren. Ook zal de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd zijn omdat er een evenwicht bestaat tussen de ideen en belangen die een samenleving nastreeft en de persoonlijke belevingswereld van leerlingen.

Hoe creer je deze samenwerking? Hoe krijg je managers en leraren in het onderwijs op n lijn? Een cruciale factor hierin is de persoonlijke betrokkenheid van medewerkers. Betrokkenheid bij de waarden van de school, betrokkenheid bij de functie die men binnen de organisatie bekleed en betrokkenheid bij de leerlingen. Zowel managers als leraren moeten het belangrijk vinden dat het goed gaat met de leerlingen en dat deze zich in de juiste richting ontwikkelen. Een andere factor is helderheid. Helderheid in de verantwoordelijkheden van managers en leraren en de relatie die er tussenbeide bestaat en helderheid in afspraken die gemaakt worden, dragen in grote mate bij aan de betrokkenheid van managers en leraren bij de school en haar leerlingen. Als een leraar weet vanuit welk belang en met welke invloed hij of zij iets kan bewerkstelligen bij de leerlingen dan zal hij of zij automatisch een grotere betrokkenheid voelen. Is dit niet het geval dan zit de leraar hoogstwaarschijnlijk niet op de goede plek. Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor managers.

In mijn beleving is het met name de helderheid over de verantwoordelijkheden waar het aan schort. Managers gaan hun verantwoordelijkheid te buiten door leraren te dwingen op een bepaalde manier les te geven en leraren worden door het beloningsperspectief min of meer gedwongen verantwoordelijkheid te nemen voor managementzaken, iets waar zij vanuit hun betrokkenheid geen behoefte aan hebben.

Hier ligt in mijn opinie een belangrijke verbeterpunt voor het onderwijs. Het evenwicht in verantwoordelijkheden moet hersteld worden. Managers moeten voor leraren de juiste randvoorwaarden creren om zich te focussen op het vakmanschap “lesgeven” en leraren ruimte
geven om dit vak naar eigen zeggen in te vullen. Managers moeten vertrouwen op het vakmanschap van de leraar. Uiteraard moeten leraren vanuit hun eigen verantwoordelijkheid dit vertrouwen
waarmaken en vergroten. Uiteindelijk moeten de manager en leraren samen zorgdragen zorg dragen voor het feit dat de koers en inhoudelijke invulling van het lesgeven bijdragen aan het gewenste
resultaat van de school en, op een hoger plan, bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs in Nederland.

Dit is het uitgangspunt van een vruchtbare dialoog tussen manager en leraar. Evenwichtige functies zijn de basis voor de afspraken die gemaakt worden over de vakinhoudelijke ontwikkeling van een
leraar. Het is belangrijk dat de leraar zelf de initiatiefnemer is voor de verbeteringen die hij of zij gaat realiseren en dat de manager hem hierin faciliteert en ondersteunt. In een duidelijke cyclus worden de
afspraken getoetst op haalbaarheid en wenselijkheid en kan er tussentijds worden bijgestuurd. Het resultaat is dat zowel manager als leraar actief bezig zijn met de ontwikkeling van het onderwijs en
daar plezier aan beleven. Dit moet de leerling en de kwaliteit van het onderwijs ten goede komen!